Đề thi Đánh giá năng lực ĐHQG Hà Nội phần Văn học - Ngôn ngữ có đáp án - Đề số 30

Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi từ 51 đến 55:

Được phát ra xung quanh kết cấu của máy bay đang bay, những plasma hình thành nên một lớp vật chất dày từ 2 - 5 cm tách hẳn máy bay ra khỏi không khí. Trong lớp plasma này không khí đậm đặc sẽ bị loãng khiến cho lực cản khí động học bị triệt tiêu dần. Để tạo ra plasma trên một cánh máy bay, người ta sẽ cho quét một chất kim loại đặc biệt dọc theo chiều dài phần trên cánh nối liền với cực âm của một máy phát. Một lớp quét tương tự cũng được thực hiện dọc theo chiều dài phần dưới cánh nối liền với cực dương của máy phát được gắn ở phần sau cánh hoặc trên các tấm cản không khí phía sau cánh. Và plasma sẽ được tạo ra khi máy phát hoạt động rồi hình thành một lớp không gian trung tính màu xanh tím quanh cánh máy bay. Lúc đó không khí sẽ mất dần lực cản vì không còn tác động trực tiếp lên cánh máy bay nữa khiến máy bay lao về phía trước nhanh hơn. Trong một cuộc thử nghiệm được thực hiện vào tháng 6/2004 tại Trung tâm Langley của Cơ quan Hàng không vũ trụ Mĩ (NASA), các nhà khí động học của cơ quan này ghi nhận đã có một sự tiết giảm đáng kể lực cản của không khí khi cho một chiếc xe siêu thanh có mang thiết bị phát plasma hoạt động ở tốc độ Mach 6 (gấp 6 lần tốc độ âm thanh).

(GV, Plasma trong công nghệ hàng không,

Theo Cổng Thông tin điện tử Bộ Giao thông vận tải, ngày 21/04/2009)

Tác dụng chính của plasma khi máy bay bay là gì?

Tại sao khi máy bay ở trong lớp plasma này thì không khí đậm đặc sẽ bị loãng ra?

Máy phát của máy bay được gắn ở đâu?

Tại sao lực cản khí động học lại được triệt tiêu dần khi plasma hình thành?

Thông tin nào sau đây KHÔNG THỂ suy ra từ nội dung của đoạn trích?

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời các câu hỏi từ 56 đến 60:

(1) Tiếng nói là người bảo vệ quý báu nhất nền độc lập của các dân tộc, là yếu tố quan trọng nhất giúp giải phóng các dân tộc bị thống trị. Nếu người An Nam hãnh diện giữ gìn tiếng nói của mình và ra sức làm cho tiếng nói ấy phong phú hơn để có khả năng phổ biến tại An Nam các học thuyết đạo đức và khoa học của châu Âu, việc giải phóng dân tộc An Nam chỉ còn là vấn đề thời gian. Bất cứ người An Nam nào vứt bỏ tiếng nói của mình, thì cũng đương nhiên khước từ niềm hi vọng giải phóng giống nòi. [...] Vì thế, đối với người An Nam chúng ta, chối từ tiếng mẹ đẻ đồng nghĩa với từ chối sự tự do của mình... [...]

(2) Nhiều đồng bào chúng ta, để biện minh việc từ bỏ tiếng mẹ đẻ, đã than phiền rằng tiếng nước mình nghèo nàn. Lời trách cứ này không có cơ sở nào cả. Họ chỉ biết những từ thông dụng của ngôn ngữ và còn nghèo từ An Nam hơn bất cứ người phụ nữ và nông dân An Nam nào. Ngôn ngữ của Nguyễn Du nghèo hay giàu?

(3) Vì sao người An Nam có thể dịch những tác phẩm của Trung Quốc sang nước mình, mà lại không thể viết những tác phẩm tương tự?

(4) Phải quy lỗi cho sự nghèo nàn của ngôn ngữ hay sự bất tài của con người?

(Tiếng mẹ đẻ - nguồn giải phóng các dân tộc bị áp bức – Nguyễn An Ninh)

Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là gì? 

Thao tác lập luận chính trong đoạn văn thứ (2) của đoạn trích là gì? 

Chủ đề nổi bật bao trùm toàn bộ đoạn trích là gì? 

Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì trong câu văn: Tiếng nói là người bảo vệ quý báu nhất nền độc lập của các dân tộc, là yếu tố quan trọng nhất giúp giải phóng các dân tộc bị thống trị. 

Các phép liên kết được sử dụng trong đoạn văn thứ (1) của đoạn trích là gì? 

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời các câu hỏi từ 61 đến 65:

Pháp luật là cái để ngăn cấm việc riêng tư sai lầm vượt ra ngoài pháp luật. Hình phạt nghiêm là để cho lệnh được thi hành và trừng trị cấp dưới. Cái uy không thể cho mượn. Cái quyền không thể dùng chung với người khác. Nếu uy quyền chung với người khác thì bọn gian tà nhan nhản. Pháp luật không chắc chắn thì nhà vua bị nguy, hình phạt không quyết đoán thì không thắng được kẻ gian.

Cho nên có câu: “Người thợ khéo tuy dùng ý và mắt cũng đúng dây mực, nhưng trước đó phải lấy cái quy cái củ để đo [...]”. Nhờ dây dọi thẳng mà cây cong bị đẽo. Nhờ cái mực nước bằng mà chỗ cao, chỗ nghiêng bị gọt. Nhờ treo cái cân lên mà bớt được cái nặng, thêm được vào cái nhẹ. Nhờ xác lập cái đấu, cái thạch mà bớt được cái nhiều, thêm được cái ít. Cho nên lấy pháp luật trị nước chỉ cốt theo pháp luật mà làm hay ngăn cấm mà thôi.

Pháp luật không hùa theo người sang. Sợi dây dọi không uốn mình theo cây gỗ cong. Khi đã thi hành pháp luật thì kẻ khôn cũng không thể từ, kẻ dũng cũng không dám tranh. Trừng trị cái sai không tránh kẻ đại thần, thưởng cái đúng không bỏ sót kẻ thất phu. Cho nên điều sửa chữa được sự sai lầm của người trên, trị được cái gian của kẻ dưới, trừ được loạn, sửa được điều sai, thống nhất đường lối của dân không gì bằng pháp luật.

(Hàn Phi Tử, tập I, bản dịch của Phan Ngọc,

NXB Văn học, Hà Nội, 1990)

Cụm “cái đấu, cái thạch” được tác giả sử dụng dùng để đo cái gì?

Lệnh được thi hành nếu có yếu tố nào sau đây? 

Theo đoạn trích, điều gì có thể sửa chữa được sự sai lầm của người trên, trị được cái gian của kẻ dưới, trừ được loạn, sửa được điều sai, thống nhất đường lối của dân?

Theo cách lí giải của tác giả trong đoạn trích, từ “quy củ” thuộc loại từ nào?

Từ “nhan nhản” (in đậm, gạch chân) trái nghĩa với từ nào sau đây?

Xác định thể thơ của văn bản trên?

Hình ảnh “chiều 30 vừa tắt trước sân nhà” trong bài thơ gợi lên cảm xúc gì ở nhân vật trữ tình?

Biện pháp điệp ngữ xuất hiện xuyên suốt bài thơ KHÔNG đem lại tác dụng gì?

Nghệ thuật nào cho thấy sự thủy chung, trọn vẹn của chủ thể trữ tình dành cho nguồn cội?

Theo bài thơ, khi trưởng thành, nhân vật trữ tình đã phát hiện ra điều gì?

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời các câu hỏi từ 71 đến 75:

Tôi với Toàn cùng chung một đơn vị chủ lực của tỉnh. Ngày quen nhau, chúng tôi chưa tròn hai mươi. Thiếu ăn, thiếu mặc, gian khổ của bộ đội thời chống Mĩ làm sao kể hết. Hai đứa hứa với nhau, ngày hoà bình đứa nào còn sống sẽ đến thăm mẹ đứa kia. Anh mất cha và tôi cũng vậy. Hứa thì hứa vậy thôi, chứ đứa nào cũng nghĩ mình sẽ sống. Sau những trận đánh nhau ở đồng bằng, rút lên rừng, tôi với anh thường treo võng nằm bên nhau, thôi thì tía lia đủ chuyện. Anh kể về quê mình, mẹ mình, thỉnh thoảng lại thở dài với câu hỏi: Không biết bây giờ bà cụ ở quê ra sao? Nhiều lúc ruột gan tôi cũng cồn cào như anh, nhưng đành an ủi nhau, không sao đâu, hoà bình đến nơi rồi. Rồi anh ra đi. Ra đi trong một trận mà đơn vị chúng tôi đánh nhau với một đại đội của địch đi càn, lấn chiếm vùng giải phóng sau khi Hiệp định Paris được kí kết. Máu anh đổ ướt cả áo tôi bên cái hầm công sự còn màu đất mới. “Nhớ nói với mẹ tôi rằng tôi thương mẹ lắm...”. Anh tắt thở khi lời dặn dò chưa kết thúc.

Ngày hoà bình, chúng tôi đã đưa anh về nghĩa trang quê nhà và may mắn tôi sống ở thị trấn không cách xa nơi mẹ anh sống là bao. Kỉ vật của anh tôi mang về cho mẹ là chiếc võng ni lông đã ố màu. Chồng hi sinh. Đứa con duy nhất của mẹ là anh cũng không còn nên mẹ sống chung với gia đình đứa cháu gọi dì. Mỗi lần chúng tôi rủ nhau đến thăm là một lần mẹ lại kể về anh.

(Hoàng Nhật Tuyên, Mẹ, Tạp chí Non nước, 2016)

Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên là?

Hoàn cảnh của người mẹ trong đoạn trích trên có gì đặc biệt?

Điểm chung nào đã giúp nhân vật “tôi” và Toàn gắn bó với nhau sâu sắc?

Nhân vật “tôi” đã sử dụng biện pháp tu từ nào khi nói về cái chết của bạn mình?     

Chi tiết “Thiếu ăn, thiếu mặc, gian khổ của bộ đội thời chống Mĩ làm sao kể hết” KHÔNG thể hiện điều gì?

Xác định một từ/ cụm từ SAI về mặt ngữ pháp/ hoặc ngữ nghĩa/ logic/ phong cách.

Trong lịch sử, nhân dân ta đã đánh đuổi mọi chế độ xâm lược đất nước ta như Mông Cổ, Nhật, Pháp, Mĩ...

Xác định một từ/ cụm từ SAI về mặt ngữ pháp/ hoặc ngữ nghĩa/ logic/ phong cách.

Chim sâu rất có ích cho nông dân để nó diệt sâu phá hoại mùa màng.

Xác định một từ/ cụm từ SAI về mặt ngữ pháp/ hoặc ngữ nghĩa/ logic/ phong cách.

Ở dưới gần cụm lá sả, hai ba chú mái tơ thi nhau dụi đất, thỉnh thoảng lại rũ cánh phành phạch.

Xác định một từ/ cụm từ SAI về mặt ngữ pháp/ hoặc ngữ nghĩa/ logic/ phong cách.

Mĩ phẩm là ngành hàng kinh doanh béo bổ.

Xác định một từ/ cụm từ SAI về mặt ngữ pháp/ hoặc ngữ nghĩa/ logic/ phong cách.

Ngôi chùa mang trong nó bao nhiêu sự tích, bao nhiêu huyền thoại và đã chứng minh bao biến thiên của kinh kì.

Chọn một từ mà nghĩa của nó KHÔNG cùng nhóm với các từ còn lại.

Chọn một từ mà nghĩa của nó KHÔNG cùng nhóm với các từ còn lại. 

Chọn một từ mà nghĩa của nó KHÔNG cùng nhóm với các từ còn lại. 

Chọn một từ mà nghĩa của nó KHÔNG cùng nhóm với các từ còn lại. 

Tác phẩm nào KHÔNG cùng thể loại với tác phẩm còn lại. 

Chọn từ/ cụm từ thích hợp nhất để điền vào chỗ trống trong câu dưới đây:    

___________ môi trường là trách nhiệm của toàn xã hội.

Chọn từ/ cụm từ thích hợp nhất để điền vào chỗ trống trong câu dưới đây:

Mầm mống đại họa bắt nguồn từ việc ________ những tội lỗi, sai trái và tiêu cực.

Chọn từ/ cụm từ thích hợp nhất để điền vào chỗ trống trong câu dưới đây:

Lá cây thì ________ mịn màng còn thân cây lại xù xì, gai góc.

Chọn từ/ cụm từ thích hợp nhất để điền vào chỗ trống trong câu dưới đây:

Bộ Ngoại giao Hoa Kì xử lí rất nghiêm những cáo buộc về _______ giả mạo hoặc sai phạm trong quy trình xử lí thị thực.

Chọn từ/ cụm từ thích hợp nhất để điền vào chỗ trống trong câu dưới đây:

Bầu trời đêm ________ ánh sao.

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

                                           Thời gian chạy qua tóc mẹ

                                           Một màu trắng đến nôn nao

                                           Lưng mẹ cứ còng dần xuống

                                           Cho con ngày một thêm cao.

(Trích Trong lời mẹ hát – Trương Nam Hương)

                                           Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên

                                           Còn những bí và bầu thì lớn xuống

                                           Chúng mang dáng giọt mồ hôi mặn

                                           Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi

(Trích Mẹ và quả – Nguyễn Khoa Điềm)

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

Bộ GD&ĐT cho hay quy trình xây dựng ngân hàng câu hỏi thi chuẩn hóa được thực hiện nghiêm ngặt với yêu cầu bảo mật nội bộ chặt chẽ để bảo đảm chất lượng câu hỏi thi và tính khoa học khách quan trong ra đề thi. Cục Quản lí Chất lượng đã xây dựng quy trình bảo mật và chỉ đạo Trung tâm Khảo thí quốc gia quán triệt áp dụng ngay trong từng công đoạn của quy trình 9 bước.

(Nguồn Internet)

Trong đoạn văn trên, từ “ngân hàng” được dùng với ý nghĩa gì?

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

Nghiên cứu của các nhà khoa học tại Trung tâm Khoa học địa chất Đức cho thấy ô nhiễm ánh sáng hiện đang khiến bầu trời đêm sáng lên với tốc độ 10% mỗi năm. Điều này sẽ xóa sổ tầm nhìn về hầu hết các ngôi sao trong vòng một thế hệ. Vài thế hệ trước đây, mọi người thường xuyên được chiêm ngưỡng hình ảnh lấp lánh của vũ trụ. Còn lúc này, sao trời đã trở nên hiếm thấy. Hiện chỉ những người giàu nhất và một số người nghèo nhất thế giới mới có thể thấy sao, còn những người khác thì gần như không có cơ hội này.

(Phương Anh dịch, 20 năm nữa, trời sao đêm sẽ biến mất do ô nhiễm ánh sáng,

 Theo Tạp chí Tia sáng, ngày 09/06/2023)

Tại sao “chỉ những người giàu nhất và một số người nghèo nhất thế giới mới có thể thấy sao”?

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

Trẻ con không bao giờ than như thế, vì bọn tôi cả đời chỉ cần đủ tiền mua bánh kẹo, cà rem, xi-rô, ổi xoài (tất nhiên cuộc đời trẻ con chỉ kéo dài đến chừng nào trở thành người lớn). Đang đói bụng mà có tiền mua một ổ bánh mì là cuộc sống bọn tôi lập tức biến thành màu hồng dù trước đó nó được vẽ bằng gam màu nhem nhuốc gì đi nữa. Tóm lại, trẻ con chẳng có mơ ước gì cao xa. Nhờ vậy bọn trẻ không có nhiều khổ não, thất vọng hay bất đắc chí như người lớn.

(Nguyễn Nhật Ánh, Cảm ơn người lớn, NXB Trẻ, Hồ Chí Minh, 2018)

Câu nói nào dưới đây phù hợp với thông điệp của đoạn trích trên?

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

Mùa hè năm nọ, bão vào Hà Nội gào rú một đêm, sáng ra mở cửa nhìn ra đền Ngọc Sơn mà hãi. Cây si cổ thụ đổ nghiêng, tán cây đè lên hậu cung, một phần bộ rễ bật đất chổng ngược lên trời. Lập tức cô nghĩ ngay đến sự khác thường, sự dời đổi, điềm xấu, là sự ra đi của một thời. Với người già, bất kể ai, cái thời đã qua luôn là thời vàng son, Mỗi thế hệ đều có thời vàng son của họ. Hà Nội thì không thế. Thời nào nó cũng đẹp, một vẻ đẹp riêng cho mỗi lứa tuổi. Cô nói với tôi thế, đã biết nói thế đâu phải đã già. Mấy ngày sau, cô kể tiếp, thành phố cho máy cẩu tới đặt bên kia bờ quàng dây tời vào thân cây si rồi kéo dần lên, mỗi ngày một tí. Sau một tháng, cây si lại sống, lại trổ ra lá non, vẫn là cây si của nhiều thế hệ Hà Nội, nghĩ cứ lạ, tưởng là chết đứt bổ ra làm củi, mà lại sống. Cô nói thêm: “Thiên địa tuần hoàn, cái vào ra của tạo vật không thể lường trước được”. Cô muốn mở rộng sự tính toán vốn dĩ rất khôn ngoan của mình lên thêm một tầng nữa chăng... Bà già vẫn giỏi quá, bà khiêm tốn và rộng lượng quá. Một người như cô phải chết đi thật tiếc, lại một hạt bụi vàng của Hà Nội rơi xuống chìm sâu vào lớp đất cổ. Những hạt bụi vàng lấp lánh đâu đó ở mỗi góc phố Hà Nội hãy mượn gió mà bay lên cho đất kinh kì chói sáng những ánh vàng.

(Một người Hà Nội – Nguyễn Khải)

Trong đoạn trích trên, tác giả đã ví nhân vật “cô” với hình ảnh nào?

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

Nhiều người hay nói với tôi, rằng một ngày kia thư nhàn, tiền bạc dư dả đôi chút, họ sẽ làm điều mình thích. “Bây giờ thì chưa được. Lo cơm áo đã”, “Bây giờ thì chưa được. Lo nuôi con đã”, “Bây giờ thì chưa được. Lo lấy cái bằng thạc sĩ đã”, “Bây giờ thì chưa được. Lo mua nhà đã”, “Bây giờ thì chưa được. Cháu ngoại mới sinh cần ông bà giúp đỡ”... Tất nhiên là mỗi người có một hoàn cảnh. Nhưng có thật chúng ta cần nhiều thời gian như thế để kiếm tiền, để hoàn thành các trách nhiệm, các nghĩa vụ, đến nỗi không có chỗ cho những niềm vui nho nhỏ, những giây phút sống với bản thân? Nếu như con cái tạo ra áp lực lớn vậy, sao lại sinh ra chúng, cả đời lo cho chúng, rồi sau này trút lên vai chúng gánh nặng của mọi khổ ải, mọi cay đắng của đời ta? Và để đón nhận niềm vui, có cần quá nhiều tiền không? Không đâu, niềm vui chân thật sâu sắc cần một thứ khác, không mất tiền mua nhưng lại vô cùng hiếm. Đó là thời gian. Thời gian ngừng lại mọi lo toan, suy nghĩ.

(Đinh Hoàng Anh, Tiếng chim nào thủ thỉ dưới mái hiên, NXB Phụ Nữ, Hà Nội, 2018)

Nhan đề nào phù hợp nhất với đoạn trích trên?

Đọc ngữ liệu sau đây và trả lời câu hỏi:

NGƯỜI TIỀU PHU

Tiều phu cùng học giả đang đi chung một chiếc thuyền ở giữa sông. Học giả tự nhận mình hiểu biết sâu rộng nên đã đề nghị chơi trò đoán chữ để cho đỡ nhàm chán, đồng thời giao kèo, nếu mà mình thua sẽ mất cho tiều phu mười đồng. Ngược lại, tiều phu thua thì sẽ chỉ mất năm đồng thôi. Học giả coi như mình nhường tiều phu để thể hiện trí tuệ hơn người.

Đầu tiên, tiều phu ra câu đố:

– Vật gì ở dưới sông nặng một ngàn cân, nhưng khi lên bờ chỉ còn có mười cân?

Học giả vắt óc suy nghĩ vẫn tìm không ra câu trả lời, đành đưa cho tiều phu mười đồng. Sau đó, ông hỏi tiều phu câu trả lời là gì.

– Tôi cũng không biết! - Tiều phu đưa lại cho học giả năm đồng và nói thêm:

– Thật ngại quá, tôi kiếm được năm đồng rồi. Học giả vô cùng sửng sốt.

(Nguồn Internet)

Nội dung chính của câu chuyện trên là gì?