Đề thi cuối kì 2 Ngữ Văn 8 Cánh diều cấu trúc mới – Đề 10 (có đáp án)

Bối cảnh: Thời Trần, khi giặc Nguyên xâm lược nước ta; triều đình đang họp bàn việc nước.

Thái độ của Trần Quốc Toản:

- Vô cùng căm giận trước sự ngang ngược của sứ giả giặc Nguyên.

- Quyết tâm dũng cảm, bất chấp nguy hiểm để tâu xin Vua được đánh giặc.

- Thể hiện tinh thần yêu nước nồng nàn, kiên quyết bảo vệ Tổ quốc.

- Ý nghĩa:

+ Quả cam tượng trưng cho phần thưởng vua ban và sự công nhận; việc bóp nát thể hiện lòng căm giận giặc, khát khao chiến đấu và quyết tâm bảo vệ Tổ quốc.

+ Thể hiện thái độ không bằng lòng với phần thưởng vật chất, vì muốn được trực tiếp góp phần vào việc nước.

- Suy nghĩ: Hành động đó cho thấy tinh thần yêu nước nồng nàn, dám nghĩ, dám làm, đồng thời là hình ảnh trẻ trung, mạnh mẽ, quyết liệt.

- Hành động dũng cảm, thể hiện sự bất khuất và kiên quyết của Trần Quốc Toản.

- Là biểu tượng sinh động cho tinh thần quyết tâm chiến đấu, không thỏa hiệp với kẻ thù.

- Gợi cảm phục, nể trọng lòng yêu nước của một cậu bé tuổi nhỏ.

Bài học rút ra từ câu chuyện:

- Dù tuổi nhỏ, mỗi người vẫn có thể đóng góp cho đất nước nếu dám nghĩ, dám làm và biết lo việc nước.

- Phải giữ lòng yêu nước, tinh thần dũng cảm và quyết tâm trước mọi thử thách.

- Biết trân trọng và học hỏi những tấm gương anh dũng của thế hệ đi trước để rèn luyện bản thân.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

- Giải thích

+ Lòng yêu nước: tình cảm thiêng liêng, sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc, dân tộc trước kẻ thù.

+ Tinh thần dũng cảm: dám nghĩ, dám làm, đối mặt với khó khăn, hiểm nguy để bảo vệ lẽ phải và lợi ích chung.

- Biểu hiện

+ Tham gia các hoạt động học tập, lao động, cộng đồng để góp phần xây dựng đất nước.

+ Bảo vệ môi trường, tham gia các phong trào, hoạt động xã hội.

+ Dám đấu tranh chống cái xấu, cái ác, giữ vững đạo lý và nguyên tắc.

- Vai trò / ý nghĩa

+ Giúp thế hệ trẻ trở nên kiên cường, trách nhiệm và gắn bó với cộng đồng.

+ Là tấm gương để học hỏi, phát huy lòng yêu nước, tinh thần dũng cảm.

+ Góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh.

- Bài học rút ra

+ Luôn rèn luyện lòng yêu nước và tinh thần dũng cảm trong học tập, lao động, đời sống hằng ngày.

+ Dám nghĩ, dám làm và biết đứng lên bảo vệ lẽ phải.

+ Học tập tinh thần bất khuất, yêu nước từ các tấm gương đi trước như Trần Quốc Toản.

Có sự sáng tạo trong cách viết

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài. 

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Nghị luận về đạo lí: “Thương người như thể thương thân”.

c. Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

* Mở bài

- Giới thiệu vấn đề: Con người sống trong xã hội cần biết yêu thương và giúp đỡ lẫn nhau.

- Nêu đạo lí: “Thương người như thể thương thân” là lời dạy quý báu của ông cha, khuyên con người sống nhân ái, sẻ chia.

* Thân bài

- Giải thích

+ “Thương người”: quan tâm, giúp đỡ, cảm thông với người khác.

+ “Như thể thương thân”: coi người khác như chính bản thân mình, không ích kỷ, biết đặt mình vào hoàn cảnh người khác.

+ Đạo lí nhấn mạnh sự nhân ái, sẻ chia, đồng cảm trong cuộc sống.

- Biểu hiện trong cuộc sống hiện nay

+ Giúp đỡ người gặp khó khăn: quyên góp, ủng hộ, giúp người già, trẻ em mồ côi.

+ Sẻ chia trong học tập, công việc, đời sống hàng ngày: giúp đỡ bạn bè, đồng nghiệp khi gặp khó khăn.

+ Tôn trọng, quan tâm tới mọi người xung quanh, tránh thờ ơ, vô cảm trước nỗi đau của người khác.

- Vai trò, ý nghĩa

+ Xây dựng xã hội văn minh, đoàn kết, gắn bó.

+ Mang lại hạnh phúc cho bản thân và người khác.

+ Giáo dục con người sống có trách nhiệm, biết yêu thương và trân trọng cuộc sống.

- Phản đề

+ Có người cho rằng chỉ cần lo cho bản thân, không cần quan tâm người khác, vì xã hội hiện nay cạnh tranh, tự lo cho mình là chính.

+ Tuy nhiên, nếu ai cũng ích kỷ, thiếu lòng thương người, xã hội sẽ trở nên lạnh lùng, vô cảm, thiếu sự gắn kết và tình người.

- Bài học rút ra

+ Mỗi người cần thực hành đạo lí trong học tập, lao động và quan hệ xã hội.

+ Biết chia sẻ, đồng cảm, giúp đỡ người khác khi có thể.

+ Hành động nhỏ nhưng mang lại giá trị lớn cho bản thân và cộng đồng.

* Kết bài

- Khẳng định lại tầm quan trọng của đạo lí “Thương người như thể thương thân” trong cuộc sống hiện nay.

- Kêu gọi bản thân và mọi người hành động yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau để xây dựng một xã hội tốt đẹp, đoàn kết và nhân văn.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.           

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.