Đề thi tham khảo vào lớp 10 môn Văn TP.HCM năm 2025-2026 có đáp án - Đề số 15

a. Nhân vật chính: Angela, một cô bé 11 tuổi mắc bệnh suy nhược hệ thần kinh, không
thể đi lại và gặp khó khăn trong việc cử động.

Hoàn cảnh: Angela bị bệnh, bác sĩ chẩn đoán rằng cô bé sẽ không thể đi lại bình thường
được nữa và sẽ phải sử dụng xe lăn suốt đời, nhưng cô bé không chấp nhận số phận và
luôn giữ niềm tin mình sẽ phục hồi.

b. Trận động đất đã tạo ra tình huống mà Angela tin rằng mình đã thực sự khiến
giường chuyển động bằng sự kiên định và nỗ lực của mình. Từ đó, niềm tin của cô bé
càng được củng cố và trở thành động lực để cô tiếp tục chiến đấu, dẫn đến việc cuối cùng
cô bé đã hồi phục và có thể đi lại trên đôi chân của mình. Trận động đất giúp làm nổi
bật sức mạnh của niềm tin và tinh thần kiên định của Angela.

c. Dấu hiệu nhận biết lời dẫn trực tiếp: Lời dẫn trực tiếp thường được đặt trong dấu
ngoặc kép, nguyên văn lời nói của người khác, không có sự biến đổi về từ ngữ.
Lời dẫn trực tiếp xuất hiện trong ngữ liệu:

“Nhìn nè, coi cháu làm được gì nè! Nhìn coi! Nhìn coi! Cháu làm được rồi! Cháu đang
chuyển động, cháu đã chuyển động!”

d. Gợi ý: Câu chuyện truyền cảm hứng cho giới trẻ về tinh thần kiên định và niềm tin
vào bản thân. Dù gặp khó khăn, thử thách lớn trong cuộc sống, chỉ cần giữ vững niềm
tin, không ngừng nỗ lực và kiên trì hành động, con người có thể vượt qua mọi trở ngại
và đạt được điều mình mong muốn. Câu chuyện còn cho thấy tầm quan trọng của tư
duy tích cực và niềm tin mạnh mẽ vào những điều tưởng như không thể.

a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn.

Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn.
Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng - phân - hợp, móc
xích hoặc song hành.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:

Nêu cảm nhận về thái độ của nhân vật ông lão Chư trước tình huống phát hiện ra mình
đã bị lừa (bị đưa đồng mạ bạc thay cho bạc thật). Qua đó, làm rõ giá trị nhân văn mà nhà
văn muốn gửi gắm thông qua cách ứng xử này của nhân vật.

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận.

- Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận.

- Sắp xếp được hệ thống ý hợp lí theo đặc điểm bố cục của kiểu đoạn văn.

Sau đây là một số gợi ý:

1. Mở đoạn:

• Giới thiệu ngắn gọn về nhân vật Angela và hoàn cảnh khó khăn của cô bé.

2. Thân đoạn:

• Sự kiên định của Angela thể hiện qua niềm tin vững chắc rằng cô sẽ có thể đi lại được
dù các bác sĩ đã từ bỏ hy vọng.

• Angela không chỉ kiên định trong lời nói mà còn thể hiện qua hành động: cô tích cực
tham gia các phương pháp điều trị, từ thể dục đến tập tưởng tượng. Điều này cho thấy
sự quyết tâm cao độ của cô bé.

• Chi tiết cô bé tin rằng mình đã làm chiếc giường chuyển động thể hiện niềm tin mạnh
mẽ và tâm lý tích cực của Angela. Chính sự kiên định và lòng tin này đã dẫn dắt cô đến
thành công, vượt qua bệnh tật để có thể tự đi lại được.

3. Kết đoạn:

• Qua câu chuyện của Angela, ta thấy rằng kiên định là một trong những yếu tố quan
trọng nhất để vượt qua khó khăn. Nó là nền tảng để không bao giờ bỏ cuộc và tiếp tục
chiến đấu cho những điều mình tin tưởng.

d. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau:

- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn
đề nghị luận:

- Trình bày rõ quan điểm về hệ thống các ý.

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng; bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp
nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng.

đ. Diễn đạt

Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn.
e. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

Đoạn văn mẫu

Cuộc sống luôn có những biến cố đẩy con người vào tình cảnh khó khăn, thách
thức ý chí, bản lĩnh của chúng ta. Câu chuyện “Khi trái đất chuyển động vì bạn?” đã
đưa người đọc đến với những sự xúc động sâu sắc về sự kiên định của nhân vật cô bé
Angela. Trong câu chuyện, Angela là một cô bé có hoàn cảnh bất hạnh, một cô bé 11
tuổi mắc bệnh suy nhược hệ thần kinh, không thể đi lại và gặp khó khăn trong việc cử
động, bác sĩ chẩn đoán không thể đi lại được và phải sử dụng xe lăn suốt đời. Sự kiên
định của Angela thể hiện ở việc cô đã có niềm tin vững chắc rằng mình có thể đi lại được
dù cho bác sĩ từ bỏ hi vọng. Sự kiên định ấy không chỉ được thể hiện qua lời nói mà còn
cả những hành động của cô làm cho các bác sĩ cũng vô cùng cảm phục. Cô tích cực tham
gia vào các phương pháp điều trị với quyết tâm cao độ từ những bài tập bể nước, xoa
bóp, tưởng tượng.... Đặc biệt, chi tiết cô tin rằng mình đã làm chiếc giường chuyển động
cho thấy sự kiên quyết mãnh liệt, vững chắc của cô. Câu nói: “Nhìn nè, coi cháu làm
được gì nè! Nhìn coi! Nhìn coi! Cháu làm được rồi!...” cất lên tràn ngập niềm hạnh phúc
và xúc động. Chính sự kiên định với niềm tin và nỗ lực để đạt được đã giúp cô chạm tới
khát khao của mình, biến những điều tưởng như không thể thành có thể, “cô bé quay lại
trường. Trên đôi chân của mình”. Sự kiên định của nhân vật Angela trong câu chuyện
đã gửi gắm tới chúng ta một thông điệp sâu sắc về giá trị của niềm tin và sự kiên định
đến cùng trong cuộc sống.

- Ý nghĩa của chi tiết bức thư: Bức thư Edison tìm thấy sau khi mẹ mất là biểu tượng
cho sự hi sinh thầm lặng và tình yêu vô bờ bến của bà Nancy dành cho con trai. Qua đó,
người đọc cảm nhận sâu sắc về lòng tin tuyệt đối của bà mẹ vào con trai của mình và sự
kiên định trong hành trình giáo dục, hỗ trợ con dù đứa con ấy bị người đời nhận xét là
một đứa trẻ đần độn.

- Tại sao bà Nancy nói dối: Bà Nancy đã nói dối vì không muốn con trai tự ti, thất
vọng hay bỏ cuộc. Bà hiểu rằng nếu Edison biết sự thật rằng mình bị coi là “đứa trẻ đần
độn,” điều đó sẽ làm ảnh hưởng đến sự phát triển và niềm tin vào bản thân của cậu bé.

- Tác động của hành động: Lời nói dối của bà Nancy đã trở thành nguồn động lực lớn
cho Edison, giúp ông không ngừng nỗ lực và khám phá tiềm năng bản thân. Bà đã nuôi
dưỡng trong Edison một tinh thần lạc quan, kiên định, giúp ông vượt qua khó khăn và
trở thành một nhà phát minh vĩ đại.

a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài

Xác định được yêu cầu của kiểu bài: Nghị luận xã hội

b. Xác định được đúng vấn đề cần nghị luận:

Viết một bài văn nghị luận xã hội nêu lên quan điểm của mình về mối quan hệ giữa kiên
định và khả năng thích nghi, điều gì là quan trọng hơn đối với thế hệ trẻ trong xã hội
hiện đại?

c. Đề xuất được hệ thống ý để làm rõ vấn đề nghị luận:

- Xác định được các ý chính của bài viết

- Sắp xếp được các ý theo bố cục hợp lí ba phần của bài văn nghị luận:

- Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát cảm xúc, quan điểm cá nhân về vấn đề.

- Triển khai vấn đề nghị luận

- Giải thích vấn đề nghị luận

- Thể hiện quan điểm của người viết

- Mở rộng, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác để có được cái nhìn toàn
diện hơn về vấn đề

- Khẳng định lại quan điểm cá nhân đã trình bày và rút ra bài học cho bản thân.
Có thể theo một số gợi ý sau:

1. Mở bài:

• Giới thiệu vấn đề nghị luận: Trong xã hội hiện đại với sự thay đổi nhanh chóng, sự
kiên định và khả năng thích nghi đều là những yếu tố quan trọng. Nhưng điều gì là quan
trọng hơn đối với thế hệ trẻ?

2. Thân bài:

a. Giải thích các khái niệm

• Kiên định: Là giữ vững lập trường, không bỏ cuộc trước khó khăn, thử thách.
• Khả năng thích nghi: Là khả năng thay đổi, linh hoạt trong suy nghĩ và hành động để
phù hợp với những tình huống mới.

b. Mối quan hệ giữa kiên định và khả năng thích nghi

• Kiên định và khả năng thích nghi không đối lập nhau mà bổ trợ cho nhau. Một người
kiên định nhưng không biết thích nghi có thể sẽ gặp khó khăn khi đối mặt với thay đổi.
Ngược lại, một người chỉ biết thích nghi mà không kiên định dễ bị cuốn theo những thay đổi và mất đi bản lĩnh.

• Trong xã hội hiện đại, sự kiên định giúp con người không lùi bước trước những thách
thức, còn khả năng thích nghi giúp họ vượt qua những biến đổi và làm chủ tình huống.
c. Lập luận về điều quan trọng hơn

• Mỗi yếu tố có vai trò riêng, nhưng khả năng thích nghi có thể được coi là quan trọng
hơn trong bối cảnh công nghệ và xã hội thay đổi nhanh chóng như hiện nay. Những
người biết thích nghi sẽ dễ dàng nắm bắt cơ hội và phát triển.

• Tuy nhiên, sự kiên định lại là nền tảng để duy trì mục tiêu dài hạn và giữ vững niềm
tin vào bản thân khi đối mặt với thử thách.

3. Kết bài:

• Kết luận lại tầm quan trọng của cả hai yếu tố và khẳng định rằng một thế hệ trẻ biết
kết hợp giữa kiên định và khả năng thích nghi sẽ có khả năng thành công trong xã hội
hiện đại.

d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau:

- Triển khai được ít nhất hai luận điểm để làm rõ quan điểm của cá nhân.

- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn
đề nghị luận.

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: Lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp
chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng.

Lưu ý: Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn
mực đạo đức và pháp luật.

đ. Diễn đạt

Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.

e. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ

Bài văn mẫu

Trong bối cảnh hiện nay, công nghệ thay đổi một cách nhanh chóng, các nền tảng,
thiết bị công nghệ số, AI, robot,...xuất hiện ngày càng nhiều tác động đến mọi lĩnh vực,
ngành nghề. Đứng trước tình thế đó, sự thích nghi là một yếu tố được đề cao. Tuy nhiên,
cũng lúc này, một câu hỏi được đặt ra là: Sự kiên định và khả năng thích nghi – Điều gì
quan trọng hơn?

Kiên định là quyết tâm theo đuổi một điều gì đó đến cùng, là nỗ lực để đạt được
kết quả dù cho phải trải qua bao nhiêu gian nan, thách thức. Còn khả năng thích nghi là
sự linh hoạt, tiếp thu, thay đổi trong các hoàn cảnh khác nhau.

Kiên định và thích nghi có những điểm tương phản, đối lập khi được đặt cạnh nhau
để thảo luận, phân tích về ngôn từ nhưng khi xét về phẩm chất, yêu cầu cần có ở một người trong cuộc sống thì lại là những yếu tố bổ sung cho nhau. Một người kiên định
nhưng không biết cách thích nghi với môi trường, thời thế, với những thay đổi thì sẽ có
thể gặp phải những rào cản, thách thức nếu xảy ra những thay đổi bất ngờ. Khi đó, con
người sẽ không có kỹ năng để ứng phó, dễ rơi vào trạng thái bế tắc, lo lắng, mất bình
tĩnh dẫn đến những sai lầm. Ngược lại, một người chỉ biết thích nghi mà không có thái
độ sống kiên định với những gì mình chọn, mình làm, mình theo đuổi thì khó đạt được
sự thành công, thiếu đi bản lĩnh và không bền vững. Vì vậy sự kiên định và thích nghi là
những yếu tố cần có, tùy thuộc vào tình hoàn cảnh để con người sử dụng một cách phù
hợp mang lại kết quả cao.

Vậy, sự kiên định và khả năng thích nghi – Điều gì quan trọng hơn? Mỗi yếu tố có
những vai trò riêng nhưng xét trong bối cảnh hiện nay, khả năng thích nghi đóng vai trò
quan trọng hơn. Thế giới phát triển không ngừng, xã hội thay đổi nhanh chóng, những
cái mới liên tục ra đời thay thế cho cái cũ đòi hỏi con người phải nhanh chóng cập nhật
xu thế, học hỏi, thích ứng. Nếu chỉ giữ khư khư lối cũ, con người dễ bị lạc hậu, thụt lùi,
thậm chí còn hình thành tư duy bảo thủ, trì trệ. Hơn nữa, khả năng thích nghi còn là cơ
sở để mỗi người chớp lấy thời cơ, tạo cho mình những cơ hội tốt đẹp, phát triển được
sự nghiệp, khám phá được tiềm năng của bản thân, khẳng định chính mình. Một minh
chứng tiêu biểu là quá trình chuyển đổi từ việc bán hàng theo hình thức, mô hình truyền
thống sang bán hàng ở các sàn thương mại điện tử hay nền tảng tiktokshop, shopee,...
là một bước chuyển mình để tiếp cận khách hàng. Nếu cơ sở nào không chuyển đổi mô
hình sẽ hạn chế trong việc duy trì và phát triển kinh doanh. Ngoài ra, việc có khả năng
thích nghi sẽ tạo điều kiện để mỗi người học cách phán đoán, tư duy nhanh nhạy, học
hỏi về kỹ năng ra quyết định, xử lý những sự cố bất ngờ...

Như vậy, có thể thấy mỗi người sẽ có một câu trả lời riêng cho câu hỏi: Sự kiên
định và khả năng thích nghi - Điều gì quan trọng hơn? Tuy nhiên, việc rèn luyện cả sự
kiên trì đến cùng, ý chí bền bỉ và khả năng thích ứng với những biến đổi đều là những
điều quan trọng và cần thiết để con người theo đuổi những mục tiêu to lớn. Đó cũng là
cách để hoàn thiện và phát triển bản thân giữa những thay đổi không ngừng của thế giới
bên ngoài.